چرا طلا در هفته اخیر به بالای 20 میلیون تومان افزایش پیدا کرد؟
طلا سود دورهای پرداخت نمیکند. بنابراین هرچه بازده داراییهای بدون ریسک مانند اوراق خزانه بیشتر باشد، هزینه فرصت نگهداری طلا افزایش پیدا میکند. برعکس، وقتی بازده اوراق کاهش پیدا میکند، طلا جذابتر میشود.
بازار طلای ایران در هفته اخیر وارد مرحلهای تازه شد و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار از مرز مهم ۲۰ میلیون تومان عبور کرد. این رشد در شرایطی اتفاق افتاد که بازار جهانی طلا نیز یکی از قدرتمندترین هفتههای خود را پشت سر گذاشت و اونس جهانی تا محدوده ۴۶۰۰ دلار پیش رفت.
بر اساس دادههای اخیر، طلای جهانی در روز ۲۱ اوت ۲۰۲۶ تا محدوده ۴۶۰۰ دلار رشد کرد و سومین هفته متوالی افزایش خود را به ثبت رساند. در بازار داخلی نیز همزمانی رشد اونس با افزایش نرخ دلار، باعث شد قیمت طلای ۱۸ عیار به بالای ۲۰ میلیون تومان برسد.
اما دلیل این رشد فقط افزایش قیمت طلای جهانی نبود. پشت این حرکت، مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی قرار دارد؛ از افزایش بازخرید اوراق بلندمدت خزانهداری آمریکا و کاهش بازده اوراق گرفته تا ضعف دلار، نگرانی درباره بدهی دولت آمریکا، افزایش ریسکهای تورمی و رشد نرخ ارز در ایران.
در واقع برای تحلیل عبور طلای داخلی از ۲۰ میلیون تومان باید دو بازار را همزمان بررسی کرد: بازار جهانی طلا و بازار ارز ایران.
جهش انس جهانی؛ مهمترین محرک خارجی
نخستین عامل رشد قیمت طلای داخلی، جهش قابل توجه اونس جهانی بود. طلای جهانی در ابتدای هفته گذشته تحت فشار افزایش بازده اوراق خزانهداری قرار داشت و حتی در ۱۸ اوت تا حدود ۴۳۶۴ دلار عقبنشینی کرد. افزایش بازده اوراق در آن مقطع باعث شد نگهداری طلا برای سرمایهگذاران جذابیت کمتری داشته باشد. اما ورق بازار در میانه هفته برگشت.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد حجم بازخرید اوراق بلندمدت خود را افزایش خواهد داد. انتشار این خبر باعث شد بازده اوراق کاهش پیدا کند و دلار نیز تحت فشار قرار بگیرد. در ادامه، طلا جهش قابل توجهی را تجربه کرد و از محدوده ۴۵۰۰ دلار عبور کرد. در پایان هفته، قیمت طلای نقدی حتی تا حدود ۴۶۳۲ دلار نیز پیش رفت و رشد هفتگی آن از ۵ درصد عبور کرد.
این حرکت برای بازار ایران اهمیت بسیار زیادی داشت؛ زیرا هرچه اونس جهانی بالاتر برود، ارزش دلاری طلای موجود در ایران نیز افزایش پیدا میکند.
بازخرید اوراق آمریکا چگونه به طلا کمک کرد؟
شاید در نگاه اول ارتباط چندانی میان «بازخرید اوراق خزانهداری آمریکا» و «قیمت طلای ایران» وجود نداشته باشد، اما این دو موضوع از چند مسیر به یکدیگر متصل هستند.
وقتی خزانهداری آمریکا اوراق بلندمدت را بازخرید میکند، تقاضا برای اوراق افزایش پیدا میکند. در نتیجه قیمت اوراق بالا میرود و بازده آنها کاهش مییابد. این اتفاق برای طلا اهمیت زیادی دارد.
طلا سود دورهای پرداخت نمیکند. بنابراین هرچه بازده داراییهای بدون ریسک مانند اوراق خزانه بیشتر باشد، هزینه فرصت نگهداری طلا افزایش پیدا میکند. برعکس، وقتی بازده اوراق کاهش پیدا میکند، طلا جذابتر میشود.
در اتفاقات اخیر، بازار دقیقا چنین واکنشی نشان داد. افزایش بازخرید اوراق باعث شد بازده اوراق در ابتدا کاهش پیدا کند و همزمان دلار نیز تضعیف شود؛ ترکیبی که معمولا محیط مناسبی برای رشد طلا ایجاد میکند.
به همین دلیل، تصمیم خزانهداری آمریکا را باید یکی از مهمترین جرقههای رشد اخیر طلا دانست.
نگرانی از بدهی ۴۰ تریلیون دلاری آمریکا
عامل مهمتر، نگرانی درباره وضعیت مالی دولت آمریکاست. بدهی دولت آمریکا از مرز ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده و همین مسئله باعث شده سرمایهگذاران درباره آینده بازار اوراق و ارزش دلار حساستر شوند.
مشکل فقط حجم بدهی نیست. دولت آمریکا برای تامین کسری بودجه خود همچنان نیازمند انتشار اوراق جدید است. در صورتی که تقاضا برای این اوراق با سرعت رشد عرضه افزایش پیدا نکند، دولت مجبور میشود بازده بالاتری پیشنهاد دهد تا سرمایهگذاران را به خرید اوراق ترغیب کند. این مسئله میتواند هزینه تامین مالی دولت را افزایش دهد.
از طرف دیگر، اگر سیاستگذار برای کنترل این هزینهها وارد بازار اوراق شود، سرمایهگذاران ممکن است نسبت به آینده ارزش دلار و نرخ بهره واقعی نگران شوند.
در چنین شرایطی طلا بهعنوان یک دارایی مستقل از بدهی دولتها جذابتر میشود. بنابراین بخش مهمی از رشد اخیر طلا را باید واکنش بازار به ریسک مالی آمریکا دانست، نه صرفا کاهش موقت بازده اوراق.
ضعف دلار؛ دومین موتور صعود طلا
عامل دیگری که در هفته اخیر به رشد انس جهانی کمک کرد، کاهش ارزش دلار بود. بین دلار و قیمت جهانی طلا معمولا رابطه معکوسی وجود دارد. وقتی دلار تضعیف میشود، خرید طلا برای دارندگان سایر ارزها ارزانتر میشود و تقاضا برای فلز زرد میتواند افزایش پیدا کند.
در روزهای اخیر شاخص دلار تحت فشار قرار گرفت و همین اتفاق به صعود طلا کمک کرد. گزارشهای بازار نشان میدهد شاخص دلار از روز سهشنبه حدود یک درصد کاهش داشته است.
از طرف دیگر، تضعیف دلار باعث شد سرمایهگذاران دوباره به سراغ داراییهایی بروند که در برابر کاهش ارزش پولهای فیات میتوانند نقش پوشش ریسک داشته باشند.
این همان چیزی است که در بازارهای مالی با عنوان Debasement Trade شناخته میشود؛ یعنی سرمایهگذاری روی داراییهایی مانند طلا و بیتکوین با این انتظار که در صورت تضعیف ارزش پول، بتوانند ارزش خود را بهتر حفظ کنند.
بنابراین افزایش قیمت طلا در هفته اخیر فقط یک حرکت تکنیکال نبود؛ بخشی از آن ناشی از تغییر نگاه سرمایهگذاران به آینده دلار بود.
چرا این اتفاق در ایران اثر بیشتری گذاشت؟
اگر قیمت طلا فقط در بازار جهانی افزایش پیدا میکرد، رشد طلای داخلی میتوانست محدودتر باشد. اما در ایران یک متغیر دیگر نیز در همین زمان فعال بود: نرخ دلار داخلی.
قیمت طلای ۱۸ عیار در ایران از ترکیب قیمت جهانی طلا و نرخ دلار داخلی تاثیر میگیرد. بنابراین زمانی که اونس افزایش پیدا میکند و دلار داخلی نیز در سطوح بالایی قرار دارد، اثر این دو متغیر روی طلای داخلی با یکدیگر ترکیب میشود.
در روزهای اخیر دلار در محدوده بالای ۱۸۰ هزار تومان قرار داشت و همین موضوع باعث شد افزایش قیمت اونس جهانی طلا مستقیما به بازار داخلی منتقل شود. در واقع میتوان رشد اخیر را به شکل ساده اینگونه توضیح داد:
انس جهانی صعود کرد + دلار داخلی بالا ماند = افزایش ارزش طلای داخلی
به همین دلیل عبور طلای ۱۸ عیار از ۲۰ میلیون تومان اتفاقی نبود که فقط به بازار جهانی وابسته باشد.
طلای ۱۸ عیار چگونه از ۲۰ میلیون تومان عبور کرد؟
برای درک بهتر، میتوان از یک فرمول تقریبی استفاده کرد:
قیمت طلای ۱۸ عیار ≈ انس جهانی × نرخ دلار × ۰.۷۵ ÷ ۳۱.۱۰۳۵
وقتی اونس به محدوده ۴۶۰۰ دلار میرسد و دلار نیز در محدوده ۱۸۷ هزار تومان قرار دارد، ارزش محاسباتی طلای ۱۸ عیار به محدوده بیش از ۲۰ میلیون تومان نزدیک میشود.
به همین دلیل، قیمت حدود ۲۰.۴ میلیون تومان که در معاملات اخیر برای طلای ۱۸ عیار دیده شده، با شرایط فعلی بازار جهانی و ارز سازگاری دارد.
این نکته نشان میدهد رشد قیمت طلا لزوما به معنای ایجاد حباب بزرگ در بازار نیست؛ بلکه بخش قابل توجهی از افزایش قیمت، حاصل تغییر متغیرهای بنیادی بازار است.
نقش انتظارات تورمی در رشد طلا
یکی دیگر از عوامل مهم، انتظارات تورمی است. افزایش قیمت نفت، نگرانی درباره سیاستهای مالی آمریکا و ریسکهای ژئوپلیتیکی میتوانند انتظارات تورمی را افزایش دهند. طلا از گذشته یکی از مهمترین داراییهایی بوده که سرمایهگذاران در دورههای تورمی برای حفظ ارزش دارایی خود به آن توجه کردهاند.
اما در شرایط فعلی، مسئله فقط تورم آمریکا نیست. در بازار ایران، تورم و کاهش قدرت خرید ریال نیز باعث میشود سرمایهگذاران داخلی توجه بیشتری به داراییهایی مانند طلا و ارز داشته باشند. بنابراین وقتی قیمت دلار افزایش پیدا میکند، طلا برای سرمایهگذار ایرانی از دو طرف تحت تاثیر قرار میگیرد:
از یک طرف ارزش جهانی طلا افزایش یافته و از طرف دیگر ارزش ریال در برابر دلار کاهش یافته است. این ترکیب میتواند باعث شود قیمت طلای داخلی سریعتر از قیمت جهانی حرکت کند.
عبور از میانگین ۲۰۰ روزه؛ سیگنال تکنیکال مهم
عامل دیگری که به صعود اخیر قدرت بخشید، وضعیت تکنیکال بازار جهانی طلا بود. اونس جهانی توانست از میانگین متحرک ۲۰۰ روزه خود که در محدوده ۴۵۱۳ دلار قرار داشت عبور کند. این اتفاق از دید بسیاری از معاملهگران نشانهای مثبت محسوب میشود؛ زیرا عبور قیمت از میانگین ۲۰۰روزه میتواند نشاندهنده تغییر ساختار روند باشد.
بعد از عبور از محدوده ۴۵۰۰ دلار، فشار خرید بیشتر شد و طلا در نهایت بالای ۴۶۰۰ دلار قرار گرفت. این حرکت تکنیکال نیز به افزایش اعتماد سرمایهگذاران کمک کرد. در نتیجه، رشد اخیر را میتوان حاصل ترکیب سه عامل دانست:
بنیادهای اقتصادی + جریان سرمایه + شکست مقاومتهای تکنیکال.
آیا رشد طلای داخلی میتواند ادامه پیدا کند؟
پاسخ به این سؤال به رفتار سه متغیر اصلی بستگی دارد.
نخست، آیا انس جهانی میتواند بالای ۴۶۰۰ دلار تثبیت شود؟
دوم، آیا دلار داخلی در محدودههای فعلی باقی میماند یا وارد مسیر صعودی جدیدی میشود؟
و سوم، آیا نگرانی درباره بدهی آمریکا و بازار اوراق ادامه پیدا میکند؟
اگر اونس بتواند بالای ۴۶۰۰ دلار تثبیت شود و دلار نیز در محدوده بالای ۱۸۰ هزار تومان باقی بماند، قیمت طلای داخلی همچنان ظرفیت رشد خواهد داشت. اما اگر بازده اوراق آمریکا مجددا افزایش پیدا کند، دلار جهانی تقویت شود و انس وارد اصلاح شود، بازار طلای ایران نیز میتواند تحت فشار قرار بگیرد. بنابراین عبور از ۲۰ میلیون تومان را نباید به معنای رشد بدون توقف دانست.
مهمترین مقاومت طلای داخلی کجاست؟
پس از عبور از ۲۰ میلیون تومان، این عدد از نظر روانی اهمیت زیادی پیدا میکند. در صورتی که قیمت بالای این محدوده تثبیت شود، بازار میتواند به سمت محدودههای بالاتر حرکت کند. با توجه به شرایط فعلی انس و دلار، محدوده ۲۱ میلیون تومان میتواند یکی از اهداف بعدی بازار باشد.
اگر اونس به ۴۷۰۰ تا ۴۸۰۰ دلار برسد و دلار نیز در محدوده فعلی باقی بماند، رسیدن طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۱ تا ۲۲ میلیون تومان از نظر محاسباتی قابل بررسی خواهد بود. اما اگر دلار نیز افزایش پیدا کند، رشد طلای داخلی میتواند سریعتر شود.
جمعبندی؛ چرا طلا بالای ۲۰ میلیون تومان رفت؟
افزایش قیمت طلای ۱۸ عیار به بالای ۲۰ میلیون تومان حاصل یک عامل واحد نبود. این رشد نتیجه همزمان چند اتفاق مهم در بازارهای جهانی و داخلی بود.
در بازار جهانی، افزایش بازخرید اوراق بلندمدت خزانهداری آمریکا باعث شد بازده اوراق کاهش پیدا کند و دلار نیز تحت فشار قرار بگیرد. همزمان، نگرانی درباره بدهی بیش از ۴۰ تریلیون دلاری آمریکا باعث شد بخشی از سرمایهگذاران به دنبال داراییهای جایگزین مانند طلا باشند.
در ادامه، انس جهانی با عبور از میانگین ۲۰۰روزه و مقاومت ۴۵۰۰ دلار، شتاب بیشتری گرفت و در پایان هفته به محدوده ۴۶۰۰ دلار رسید. طلای جهانی در هفته منتهی به ۲۱ اوت بیش از ۵ درصد رشد کرد و سومین هفته صعودی متوالی خود را ثبت کرد. در ایران نیز افزایش نرخ دلار باعث شد این رشد جهانی با شدت بیشتری به بازار داخلی منتقل شود.
بنابراین میتوان گفت عبور طلای ۱۸ عیار از ۲۰ میلیون تومان نتیجه برخورد دو موج صعودی بود: موج افزایش قیمت طلای جهانی و موج افزایش ارزش دلار در بازار داخلی.
اکنون بازار در نقطهای حساس قرار دارد. اگر بازده اوراق آمریکا پایین بماند، دلار جهانی تحت فشار باشد و نگرانی درباره بدهی آمریکا ادامه پیدا کند، انس جهانی میتواند همچنان در سطوح بالا باقی بماند و این موضوع از قیمت طلای داخلی حمایت خواهد کرد. اما در مقابل، افزایش دوباره بازده اوراق، تقویت دلار یا اصلاح شدید انس میتواند سرعت رشد بازار داخلی را کاهش دهد.
در نتیجه، عدد ۲۰ میلیون تومان برای طلای ۱۸ عیار را باید بیشتر یک سطح مهم روانی و تکنیکال دانست تا سقف بازار. مسیر بعدی قیمت به این بستگی دارد که آیا عوامل محرک هفته اخیر موقتی بودهاند یا اینکه بازار وارد دوره جدیدی از تقاضا برای طلا بهعنوان پوشش ریسک بدهی، تورم و کاهش ارزش ارزهای فیات شده است.
نویسنده: مهدی بخشینژاد
