تبعات فروش خودرو به روش قرعه کشی/ عرضه خودرو در بورس کالا از سر گرفته میشود؟
در شرایطی که از یک طرف شاهد انباشت تقاضا برای خرید خودرو از سالهای قبل هستیم، اختلاف قیمت فاحشی میان قیمت خودرو کارخانهای و بازار آزاد وجود دارد و مردم را به شرکت در قرعهکشیهای خودرو ترغیب میکند و از طرف دیگر محدودیت عرضه خودرو وجود دارد، این سوال مطرح میشود که عرضه و فروش خودرو به چه شکل باید باشد؟
![تبعات فروش خودرو به روش قرعه کشی/ عرضه خودرو در بورس کالا از سر گرفته میشود؟](https://asrkhabar.com/wp-content/uploads/2024/08/6085289.jpg)
به گزارش خبرآنلاین،بعد از فروش گسترده خودروهای داخلی در سامانه یکپارچه فروش خودرو در اسفند ۱۴۰۱ و تجربه این روش، اختیار عرضه و فروش خودرو مجدد به خودروسازان واگذار شده است و بر همین اساس هم ایرانخودرو طرح فروش خود را آغاز کرده است.
فرارو در خبری نوشت: مهلت ثبتنام برای دریافت خودروهای این خودروساز برای سه گروه متقاضیان عادی، طرح جوانی جمعیت و جایگزینی خودروهای فرسوده از ۲۴ مرداد آغاز شده بود که ۲ شهریور ماه به پایان رسیده است و قرار است ۶ شهریور ماه نتایج مشخص شود.
در این دوره از عرضه که صرفا متقاضیان عادی باید ۲۳۰ میلیون تومان بلوکه و حساب خود را وکالتی میکردند، حدود دو و نیم میلیون نفر متقاضی شدهاند و برای دریافت ۱۲۰ هزار دستگاه ثبتنام کردهاند تا میان آنها قرعهکشی انجام شود.
با وجود عرضه محدود خودرو نسبت به تعداد متقاضیان و شانس کم برای برنده شدن و همچنین محدودیتهایی مانند بلوکه کردن پول، همچنان شاهد حضور میلیونی افراد و ثبتنام آنها برای خرید خودرو به قیمت کارخانه هستیم.
در شرایطی که از یک طرف شاهد انباشت تقاضا برای خرید خودرو از سالهای قبل هستیم و اختلاف قیمت فاحشی میان قیمت خودرو کارخانهای و بازار آزاد وجود دارد و افراد را برای شرکت در قرعهکشی ترغیب میکند و از طرف دیگر محدودیت عرضه از سوی خودروسازان وجود دارد، این سوال مطرح میشود که عرضه و فروش خودرو به چه شکل باید باشد؟
رسول سلیمانی، کارشناس حوزه صنعت و بازار خودرو به این سوال پاسخ داده است که در ادامه میخوانید.
*سامانه یکپارچه حذف شد و فروش خودروهای داخلی به خودروسازان واگذار شده است، این موضوع را چطور ارزیابی میکنید؟
سلیمانی: روش فروش خودرو تغییر خاصی نکرده، صرفا از سایت سامانه یکپارچه به سایت خودروساز منتقل شده است. ضمن این که دیگر مانند سامانه یکپارچه نوبت برای متقاضی حفظ نمیشود، چون تعداد شرکتکنندهها بیش از ۲ میلیون نفر و تعداد خودروهای قابل عرضه ۱۲۰ هزار دستگاه است، اصلا امکان نداشت که ۲ میلیون نفر در صف تخصیص خودرو بمانند و مجبور شدهاند که محدودیت قائل شوند.
*فروش خودرو به صورت قرعهکشی چه تبعات و معایبی دارد؟
این مدل فروش خودرو مشکلات زیادی به دنبال دارد، اول این که نارضایتی اجتماعی ایجاد میکند. دو میلیون نفر را به سرچشمه میبریم و تقریبا همه آنها را تشنه برمیگردانیم، بنابراین این مدل از بعد اجتماعی اصلا خوب نیست.
مورد بعدی هم این که بلوکه کردن پول یکسری نوسانات اقتصادی ایجاد میکند، مردم را مجبور کردهایم که برای وکالتی کردن حساب مقداری نقدینگی تامین کنند، آنها برای این کار طلا، دلار و خودرویی که داشتند را فروختهاند و به تبع آن یک رکودی در بازار ایجاد شده است و اگر کسی الان نیاز داشته باشد خودرو بفروشد ممکن است با مشکل مواجه شود.
این روش فروش یک مشکل دیگر هم دارد که آن هم ناعدالتی است. ممکن است کسی متقاضی خودرو باشد، اما در لحظه ثبت نام، نقدینگی لازم را برای وکالتی کردن حساب خود نداشته باشد و نتواند در قرعهکشی شرکت کند.
*چرا با وجود شانس کم برای برنده شدن در قرعه کشی خودرو، باز هم تقاضا زیاد است؟
اوج فروش خودروی سواری مربوط به سال ۹۶ با نزدیک به یک و نیم میلیون دستگاه بود. در آن شرایط که قدرت خرید مردم بالاتر بود این تعداد تقاضا وجود داشت. در شرایط فعلی فقط دو میلیون نفر در طرح ایرانخودرو ثبتنام کردهاند و در ثبتنامهای قبلی رکورد ۱۰ میلیونی هم ثبت شده است؛ بنابراین این مدل فروش خودرو که در آن رانت توزیع میشود باعث تحریک تقاضا میشود.
بحث اصلی این است که باید رانت را حذف کنیم. تا زمانی که رانت وجود دارد یک تقاضای غیرمصرفی سنگین برای خرید خودرو تلنبار میشود و این باعث میشود که عملا مصرف کننده واقعی، به خودرو با قیمت کارخانه دسترسی نداشته باشد.
سیاستگذار باید این واقعیت را بپذیرد که مصرف کننده، به خودرو با قیمت کارخانه دسترسی ندارد و باید به سمت حذف رانت برود.
*در شرایطی که از یک طرف تقاضای بالایی برای خودروهای کارخانهای وجود دارد و با هر بار عرضه از سوی خودروسازان، میلیونها نفر متقاضی دریافت خودرو میشوند و از طرف دیگر محدودیت عرضه وجود دارد، فروش خودرو باید به چه شکل باشد؟
مدلی که قبلا هم تجربه شده است فروش خودرو در بورس کالا است که یک قیمتی میان قیمت کارخانه و بازار کشف میشد و هم مصرف کننده و هم تولیدکننده نفع میبردند.
در مدل فروش در بورس کالا اختلاف قیمت کشف شده با بازار کم بود و برای واسطهها صرفه اقتصادی نداشت که فعال شوند.
راهحل عبور از این شرایط این است که فروش خودرو در بورس کالا احیا بشود و مدل قرعهکشی که منسوخ شده را کنار بگذاریم.
فروش خودرو در بورس کالا معادل حذف قیمتگذاری دستوری است، چون قیمت آنجا کشف میشود، اما نکتهای که وجود دارد این است که فشار سیاسی ندارد، چناچه قیمتگذاری خودرو دست خود کارخانه باشد، هیاتمدیره هر قیمتی که بگذارد باید به ۱۰ دستگاه نظارتی پاسخگو باشد و احتمالا همزمان با دو سوال متناقض مواجه خواهد شد که چرا ارزان قیمتگذاری کردید، سهامداران متضرر شدهاند و این که چرا گران قیمتگذاری کردید مصرفکنندهها متضرر شدهاند.
اما با عرضه در بورس کالا چنین مباحثی مطرح نیست و به نظرم در شرایط متلاطم اقتصادی بهترین گزینه احیای بورس کالا است. میتوان از خودروهای با رده بالا قیمتی شروع و به تدریج اجرایی شود. با این روش هم زیان خودروسازان در مدت زمان معقولی رفع میشود و هم مردم به دلیل این که میتوانند با قیمت پایینتر از بازار خودرو بخرند، بهشدت راضیتر خواهند بود.
اما خرید خودرو از بورس کالا پیچیدگیهایی دارد و ممکن است مردم عادی موفق به خرید خودرو نشوند.