ستونهای پنهان پایداری
سمیه گلپور، دکترای فقه و حقوق، استادیار دانشگاه، رییس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران ایران
زنان چگونه در دل بحران، همزمان حافظ آرامش خانواده و یکی از پیشرانهای مهم کار و تولید در جامعهاند؟ ️ در دورههایی که جامعه با بحرانهای بزرگ روبهرو میشود ــ چه بحرانهای نظامی- امنیتی، چه فشارهای اقتصادی و اجتماعی ــ نقش نیروهای اجتماعی در حفظ پایداری زندگی روزمره بیش از هر زمان دیگری آشکار میشود. در این میان، زنان یکی از مهمترین ستونهای حفظ جریان زندگی، تولید و امید اجتماعی هستند. تجربه تاریخی ایران نیز نشان داده است که هر زمان جامعه با شرایط دشوار مواجه شده، زنان نه تنها در حوزه خانواده بلکه در عرصه کار، تولید و خدمات اجتماعی حضوری فعال و تعیینکننده داشتهاند. در شرایطی که امروز جامعه ما با تجربه تلخ تجاوز به حریم سرزمینی و حتی فضای شهری روبهرو شده است، اهمیت نقشهای اجتماعی زنان بیش از گذشته نمایان میشود. وقتی ناامنی یا تهدید تنها به خطوط نظامی محدود نمیماند و شهرها و زندگی روزمره مردم را نیز درگیر میکند، نخستین سنگر حفظ آرامش و ثبات اجتماعی خانواده است؛ و در این میان زنان نقشی کلیدی در حفظ این تعادل ایفا میکنند. زنان در بسیاری از خانوادهها مدیران عاطفی و اجتماعی خانهاند؛ کسانی که میتوانند با تدبیر، آرامش و امید، از فرسایش روحی اعضای خانواده جلوگیری کرده و روحیه مقاومت و ایستادگی را در محیط خانواده زنده نگه دارند. تابآوری اجتماعی مفهومی است که در سالهای اخیر در ادبیات جامعهشناسی و مدیریت بحران اهمیت زیادی یافته است. جامعهای تابآور است که بتواند در شرایط دشوار، کارکردهای اساسی خود را حفظ کند و پس از بحران دوباره به مسیر رشد بازگردد. در این فرآیند، زنان یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده به تابآوری اجتماعی هستند؛ زیرا آنان در عین حضور در عرصههای اقتصادی و حرفهای، نقش محوری در حفظ پیوندهای عاطفی، انسجام خانوادگی و مراقبت اجتماعی دارند. اگر از منظر اقتصاد اجتماعی به موضوع نگاه کنیم، یکی از مهمترین سرمایههای هر کشور نیروی انسانی آن است. زنان نیمی از این سرمایه انسانی را تشکیل میدهند و ظرفیتهای حرفهای، مهارتی و کارآفرینانه آنان میتواند نقشی تعیینکننده در پایداری اقتصاد ملی ایفا کند. در شرایطی که کشور نیازمند تقویت تولید، حفظ اشتغال و افزایش تابآوری اقتصادی است، حضور فعال زنان در بازار کار و عرصههای تولیدی میتواند به شکل مستقیم بر افزایش بهرهوری و در نهایت بر رشد تولید ناخالص داخلی اثر بگذارد. بسیاری از زنان ایرانی امروز در حوزههای گوناگون از کارگاههای کوچک و مشاغل خانگی گرفته تا صنایع، خدمات، آموزش، بهداشت و فعالیتهای کارآفرینانه نقشآفرینی میکنند. این حضور تنها به معنای مشارکت اقتصادی نیست؛ بلکه به معنای تقویت روحیه مسئولیتپذیری اجتماعی و حفظ پویایی جامعه در شرایط پیچیده است. زنانی که همزمان نقشهای متعددی را بر عهده دارند ــ از مدیریت خانواده تا فعالیت حرفهای ــ در واقع یکی از مهمترین موتورهای استمرار زندگی اقتصادی و اجتماعی کشور محسوب میشوند.
