روایت بلومبرگ از پولهای بلوکهشده ایران
طبق اعلام یک رسانه آمریکایی، مشخص نیست که تعهد آمریکا صرفاً شامل داراییهای مسدودشده ایران در خاک ایالات متحده میشود یا منابع مالی بلوکهشده در سایر کشورها را نیز در بر میگیرد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفته است که ایران فقط میتواند از وجوه آزاد شده از حسابهای مسدود شده برای خرید مواد غذایی و تجهیزات پزشکی از ایالات متحده استفاده کند و به دنبال کاهش نگرانیها در مورد مذاکرات صلح است که هر دو طرف میگویند در حال پیشرفت است.
به گزارش فرارو به نقل از بلومبرگ، با این حال، اظهارات ترامپ توسط ایران مورد مناقشه قرار گرفت، که جدیدترین نمونه از ادعاهای متناقض دو طرف در مورد مسائل کلیدی، از جمله وضعیت بازرسیهای هستهای است.
این خبرگزاری در گزارشی، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را یکی از حساسترین و پرهزینهترین بندهای تفاهمنامه اخیر میان تهران و واشنگتن توصیف کرده است؛ بندی که پس از دههها تحریم، فشار اقتصادی و مسدود ماندن میلیاردها دلار از منابع مالی ایران در سراسر جهان، اکنون به یکی از شروط اصلی پایان جنگ سهماهه میان دو کشور تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، جنگی که از ماه مارس آغاز شد و به مدت سه ماه ادامه یافت، با محدود کردن دسترسی بازارهای جهانی به نفت، گاز و کود شیمیایی، اقتصاد جهان را با تهدیدی جدی روبهرو کرد. در نهایت، دو طرف در ۱۷ ژوئن به یک تفاهمنامه ۱۴ مادهای دست یافتند که بر اساس آن، واشنگتن متعهد شده است دسترسی کامل ایران به داراییهای مسدودشده خود را تسهیل کند.
این خبرگزاری مینویسد اجرای این بند به یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات سیاسی در آمریکا تبدیل شده و موجی از انتقادها علیه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را در داخل این کشور برانگیخته است؛ بهگونهای که حتی برخی از متحدان جمهوریخواه او نیز نسبت به این اقدام موضع انتقادی اتخاذ کردهاند.
به نوشته این رسانه، هنوز مشخص نیست که تعهد آمریکا صرفاً شامل داراییهای مسدودشده ایران در خاک ایالات متحده میشود یا منابع مالی بلوکهشده در سایر کشورها را نیز در بر میگیرد. داراییهای ایران در آمریکا که بخش عمده آن پس از انقلاب ۱۹۷۹ و بحران گروگانگیری توقیف شد، پس از دههها منازعه حقوقی و توافق الجزایر به حدود دو میلیارد دلار کاهش یافته است.
در مقابل، ارزش داراییهای مسدودشده ایران در خارج از آمریکا بسیار بیشتر برآورد میشود. بلومبرگ با اشاره به برآوردهای مختلف، رقم این داراییها را بین ۲۴ میلیارد تا بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار اعلام کرده است؛ منابعی که عمدتاً از محل صادرات نفت و گاز ایران به دست آمدهاند.
این گزارش با استناد به دادههای دولت استرالیا یادآور میشود که درآمدهای نفت و گاز بین ۳۰ تا ۴۵ درصد بودجه دولت ایران را تشکیل میدهد. با این حال، تحریمهای مالی آمریکا و استفاده واشنگتن از جایگاه دلار در نظام مالی بینالمللی موجب شده است بخش قابل توجهی از این درآمدها در حسابهای خارجی باقی بماند و بانکها نیز از بیم از دست دادن دسترسی به بازار آمریکا، از انتقال آن به ایران خودداری کنند.
این خبرگزاری تأکید میکند که آزادسازی این منابع برای اقتصادی که پیش از جنگ نیز با تورم بالا، کاهش ارزش پول ملی، رشد اقتصادی ضعیف و بحران ارزی مواجه بود، اهمیت حیاتی دارد.
در ادامه این گزارش آمده است که بحران اقتصادی ایران پیش از آغاز جنگ نیز تشدید شده بود. سقوط ارزش ریال در ماه دسامبر به اعتراضات گسترده منجر شد و جنگ اخیر فشار مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد کرد. همچنین حملات آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای ایران و محاصره دریایی اعمالشده از سوی واشنگتن، صادرات کشور را با اختلال جدی مواجه ساخت؛ بهطوری که تولید نفت خام ایران در ماه مه به پایینترین سطح خود در پنج سال گذشته رسید.
این رسانه معتقد است در چنین شرایطی، آزادسازی داراییهای مسدودشده میتواند برای ایران تنها یک گشایش مالی نباشد، بلکه به ابزاری برای بازسازی اقتصاد و جبران بخشی از خسارتهای ناشی از جنگ تبدیل شود.
با این حال، این موضوع همچنان یکی از خطوط قرمز سیاست داخلی آمریکا محسوب میشود. به نوشته بلومبرگ، طیفهای تندرو در هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات استدلال میکنند که کاهش فشار اقتصادی بر ایران میتواند منابع مالی بیشتری در اختیار تهران برای توسعه برنامه هستهای، توان موشکی و حمایت از گروههای متحد منطقهای قرار دهد.
این رسانه یادآور میشود که در سال ۲۰۱۶ نیز باراک اوباما به دلیل انتقال ۴۰۰ میلیون دلار به ایران با انتقادهای گستردهای روبهرو شد. همچنین طرح دولت جو بایدن برای آزادسازی شش میلیارد دلار از داراییهای ایران پس از حملات هفتم اکتبر متوقف شد.
این خبرگزاری در پایان مینویسد دونالد ترامپ که سالها توافق هستهای سال ۲۰۱۵ را به دلیل اعطای امتیازات مالی به ایران مورد انتقاد قرار میداد، اکنون ناچار شده از آزادسازی داراییهای ایران دفاع کند. او استدلال میکند که خودداری از بازگرداندن این منابع، میتواند اعتماد جهانی به امنیت سرمایهگذاری مبتنی بر دلار را تضعیف کند.
با این حال، منتقدانی همچون سناتور تد کروز همچنان بر این باورند که تخصیص میلیاردها دلار به ایران یک اشتباه راهبردی است و میتواند پیامدهای گستردهای برای منافع آمریکا داشته باشد؛ موضوعی که آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران را به یکی از پیچیدهترین چالشهای سیاسی پیش روی کاخ سفید تبدیل کرده است.
