پولتیکو: ایران ترامپ را در تنگه هرمز گرفتار کرده است؛ پذیرش خواسته ایران یا ادامه جنگ؟ / ایران چه چیزی را به عنوان هزینه پایان جنگ میخواهد؟
دونالد ترامپ در یکی از دشوارترین موقعیتهای سیاست خارجی خود قرار گرفته است؛ ایران پایان درگیریها را به مسئلهای گره زده که برای واشنگتن پذیرش آن بسیار دشوار است: به رسمیت شناختن نوعی نقش و نفوذ تهران بر تنگه هرمز. اما ادامه حملات متقابل که هر لحظه خطر تبدیل شدن به یک جنگ منطقهای گستردهتر را دارد نیز برای دولت آمریکا گزینهای قابل دوام نیست. حالا کاخ سفید میان دو انتخاب دشوار گرفتار شده است؛ توافقی که ممکن است به ایران امتیاز بزرگی بدهد یا تشدید جنگی که هیچ تضمینی برای عقبنشینی تهران در پی نخواهد داشت
به گزارش عصر خبر رئیسجمهور آمریکا با یک معادله پیچیده روبهرو شده است. از یک سو، دونالد ترامپ تلاش میکند نشان دهد که هنوز امکان رسیدن به یک توافق سریع با ایران وجود دارد و از سوی دیگر، گزینه حملات شدیدتر علیه تهران را کنار نگذاشته است؛ حملاتی که میتواند درگیری کنونی را به بحرانی بزرگتر در خاورمیانه تبدیل کند.
به گزارش پولیتیکو، پنج مقام پیشین دولت ترامپ معتقدند کاخ سفید اکنون با مجموعهای از انتخابهای نامطلوب مواجه است؛ زیرا ایران برای پایان دادن به خصومتها، خواستهای را مطرح کرده که در واشنگتن از نظر سیاسی و راهبردی بسیار بحثبرانگیز است: پذیرش این واقعیت که تهران باید در عبور و مرور از تنگه هرمز نقش داشته باشد.
تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، در قلب این بحران قرار گرفته است. ایران معتقد است بدون تضمین منافع و نقش خود در این آبراه، امکان دستیابی به یک توافق پایدار وجود ندارد. اما در دولت آمریکا نگرانی جدی وجود دارد که پذیرش چنین خواستهای، در عمل به معنای تثبیت نفوذ ایران بر این گذرگاه حیاتی باشدیکی از مقامهای پیشین دولت ترامپ که به شرط ناشناس ماندن با پولیتیکو صحبت کرده، گفت مسئله اصلی فقط دریافت پول یا هزینه عبور کشتیها نیست، بلکه موضوع به رسمیت شناختن یک اصل سیاسی بازمیگردد.
او گفت: «ایران خواهان امتیاز سیاسیِ به رسمیت شناخته شدن این اصل است که برای عبور از تنگه پول دریافت کند. این موضوع، کنترل ایران بر تنگه را در عمل دیپلماتیک و حقوق عرفی تثبیت خواهد کرد.»
از نگاه این مقام، چنین توافقی میتواند پیامدهایی فراتر از بحران فعلی داشته باشد؛ زیرا چیزی که امروز به عنوان یک راهحل موقت برای پایان جنگ مطرح میشود، ممکن است در آینده به بخشی از قواعد پذیرفتهشده در روابط بینالملل تبدیل شود.
ترامپ میان تهدید به نابودی و وعده توافق
رفتار ترامپ در هفتههای گذشته ترکیبی از تهدیدهای شدید نظامی و پیشنهادهای ناگهانی برای مذاکره بوده است؛ الگویی که در روزهای اخیر نیز ادامه پیدا کرد.
رئیسجمهور آمریکا شنبه شب در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد که حمله برنامهریزیشده علیه ایران را متوقف کرده است؛ البته به شرط آنکه امکان دستیابی سریع به یک توافق وجود داشته باشد.
ترامپ نوشت: «ما به تازگی از سوی ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه درخواستهایی دریافت کردهایم که هرگونه حمله را متوقف کنیم، زیرا چارچوب یک توافق مورد توافق قرار گرفته است.»
او تاکید کرد که این توافق باید شامل «باز شدن فوری، کامل و تمامعیار تنگه هرمز» و پایان دادن به «تهدید هستهای ایران» باشد.
این اعلام ترامپ پس از آن مطرح شد که رسانهها گزارش داده بودند دولت آمریکا در حال آماده شدن برای انجام حملات جدید و شدیدتر علیه ایران است؛ حملاتی که حتی ممکن بود زیرساختهای انرژی این کشور را هدف قرار دهد و به شکل قابل توجهی سطح درگیری را افزایش دهد.
با این حال، تهران هنوز به اظهارات ترامپ واکنش رسمی نشان نداده و هیچ توافقی با واشنگتن را تایید نکرده است. مهمتر از آن، هیچ نشانهای وجود ندارد که ایران حاضر باشد از خواسته اصلی خود درباره تنگه هرمز عقبنشینی کند.
نگرانی در کاخ سفید؛ توافقی که میتواند اهرم تحریم آمریکا را تضعیف کند
در داخل دولت آمریکا، برخی مقامهای ارشد از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه، درباره هرگونه توافقی که به ایران امکان کنترل تنگه هرمز یا دریافت هزینه عبور از آن را بدهد، هشدار دادهاند.
نگرانی اصلی آنها این است که چنین توافقی توانایی آینده آمریکا برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران را کاهش دهد.
استدلال مقامهای آمریکایی این است که اگر ایران بتواند از عبور کشتیها در تنگه هرمز درآمد کسب کند، بسیاری از کشورها برای ادامه تجارت خود ناچار خواهند شد برای پرداخت این هزینهها مجوزهای ویژه دریافت کنند؛ موضوعی که میتواند عملاً اجرای تحریمهای آمریکا علیه تهران را پیچیدهتر کند.
همچنین از نگاه واشنگتن، پذیرش چنین سازوکاری توان جامعه جهانی برای اعمال فشار بر ایران جهت محدود کردن برنامه هستهای این کشور را کاهش خواهد داد.
روبیو هفته گذشته هشدار داده بود که چنین توافقی میتواند یک سابقه خطرناک ایجاد کند؛ سابقهای که دیگر کشورها نیز ممکن است در مناطق حساس جهان از آن استفاده کنند.
ایران احساس قدرت میکند؛ مذاکرات زیر سایه بیاعتمادی و اختلافات داخلی تهران
با وجود تلاشهای واشنگتن برای یافتن مسیری برای پایان دادن به بحران، چشمانداز یک راهحل کوتاهمدت همچنان مبهم است؛ زیرا مذاکرات نهتنها با اختلافات عمیق میان تهران و واشنگتن، بلکه با مشکلات ارتباطی در داخل ساختار سیاسی ایران نیز پیچیدهتر شده است.
الکس گری، رئیس دفتر شورای امنیت ملی آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ، معتقد است یکی از مهمترین موانع در مسیر مذاکرات این است که ایران اکنون احساس میکند از اهرم فشار قابل توجهی برخوردار است.
او گفت: «مهمترین مسئله از منظر مذاکرات این است که ایرانیها قطعاً احساس میکنند اهرم فشار دارند و احساس قدرت میکنند. همین موضوع باعث شده آنها از پذیرش امتیازهایی که احتمالاً در کوتاهمدت به نفع خودشان خواهد بود، خودداری کنند.»
به گفته گری، این احساس قدرت، در کنار مشکلات ارتباطی میان بخشهای مختلف حکومت ایران، اجرای هرگونه آتشبس یا توافق احتمالی را دشوارتر کرده است.
او افزود: «آنها چنین احساسی دارند و این مسئله، در ترکیب با مشکل ارتباطی که ما میان عناصر مختلف حکومت ایران با آن مواجه هستیم، بدون تردید دشواری حفظ و اجرای آتشبس را افزایش داده است.»
از نگاه این مقام پیشین آمریکایی، حتی اگر دو طرف در نهایت به چارچوبی برای توقف درگیری برسند، نبود هماهنگی و اختلاف دیدگاه در داخل ایران میتواند اجرای توافق را با چالش مواجه کند.ادعای واشنگتن: میلیونها بشکه نفت عبوری نشان میدهد ایران کنترل تنگه را ندارد
در مقابل، دولت آمریکا تلاش دارد این روایت را رد کند که ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد.
یک مقام دولت آمریکا که به دلیل حساسیت موضوع و برای توضیح درباره راهبرد واشنگتن حاضر به گفتوگو با پولیتیکو شده بود، به حجم عظیم نفتی که روزانه از این آبراه عبور میکند اشاره کرد و مدعی شد همین موضوع نشان میدهد که ایران مالک یا کنترلکننده تنگه نیست.
این مقام ادعا کرد که میلیونها بشکه نفت هر روز از این مسیر عبور میکند و از نگاه آمریکا، این واقعیت نشان میدهد که تنگه همچنان تحت کنترل بینالمللی قرار دارد و ایران نمیتواند برای عبور کشتیها شرایط خود را تحمیل کند.
او گفت: «همانطور که رئیسجمهور گفته است، تنگه هرمز باز است و اگر مردم بخواهند از آن عبور کنند، باز خواهد ماند. این تنگه برای ایران بسته است، اما در غیر این صورت باز است.»
این مقام همچنین ادعا کرد که دریافت یا درخواست تضمین عبور امن از ایران برای شهروندان و شرکتهای آمریکایی ممنوع است و برای شرکتهای خارجی نیز میتواند خطرات تحریمی به همراه داشته باشد.
به ادعای او، هرگونه توافقی که به معنای پذیرش حق ایران برای تعیین شرایط عبور از تنگه باشد، میتواند با سیاست تحریمی آمریکا علیه تهران در تضاد قرار گیرد.
بحران هرمز به انتخابات آمریکا رسید؛ جمهوریخواهان نگران اقتصاد هستند
بنبست کنونی در شرایطی شکل گرفته که تنها سه ماه تا انتخابات میاندورهای آمریکا باقی مانده است؛ انتخاباتی که مسائل اقتصادی و افزایش هزینههای زندگی از مهمترین موضوعات آن خواهد بود.
افزایش قیمت انرژی، یکی از نگرانیهای اصلی سیاستمداران آمریکایی است. قیمت متوسط بنزین در آمریکا به حدود ۴.۱۰ دلار برای هر گالن رسیده؛ در حالی که یک ماه پیش این رقم حدود ۳.۸۵ دلار بود.
بسیاری از جمهوریخواهان امیدوارند دولت ترامپ بتواند هرچه سریعتر بحران نظامی را پشت سر بگذارد و تمرکز خود را بر موضوعات داخلی، بهویژه مزایای اقتصادی بستههای قانونی حزب جمهوریخواه، قرار دهد.
ترامپ تابستان گذشته بسته اقتصادی داخلی مورد حمایت جمهوریخواهان را امضا کرده بود و متحدان او امیدوار بودند دستاوردهای آن در آستانه انتخابات به یکی از محورهای اصلی تبلیغات سیاسی تبدیل شود.
اما ادامه جنگ، این برنامه را با مشکل مواجه کرده است.
تلفات احتمالی نیروهای آمریکایی، حمله به پایگاههای این کشور در منطقه و موج حملات موشکی ایران علیه کشورهای خلیج فارس، خطر افزایش بیشتر قیمت انرژی را به همراه دارد؛ مسئلهای که میتواند مستقیماً بر نگرانیهای اقتصادی رایدهندگان آمریکایی تاثیر بگذارد.
به نوشته پولیتیکو، حتی اگر ترامپ تاکید کند که ملاحظات سیاسی داخلی در تصمیمهای او درباره جنگ نقشی ندارد، واقعیت این است که هیچ نشانهای وجود ندارد که در ماههای پس از انتخابات، مسیر خروج آسانی از این بحران پیدا شود.
ترامپ با مجموعهای از انتخابهای نامطلوب روبهروست
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر غیرمقیم شورای آتلانتیک و متخصص مسائل خاورمیانه، معتقد است مشکل اصلی ترامپ این است که هر دو مسیر پیش روی او هزینههای سنگینی دارند.
او گفت: «رئیسجمهور ترامپ با مجموعهای از انتخابهای عمیقاً نامطلوب روبهرو است.»
به گفته این کارشناس، هر توافق دیپلماتیکی با ایران احتمالاً نیازمند پذیرش نوعی نقش یا کنترل ایران بر تنگه هرمز خواهد بود؛ نتیجهای که بسیاری از تصمیمگیران در واشنگتن پذیرش آن را دشوار میدانند.
سیترینوویچ توضیح داد: «هر توافق دیپلماتیکی احتمالاً مستلزم پذیرفتن نوعی کنترل ایران بر تنگه هرمز خواهد بود؛ نتیجهای که بسیاری در واشنگتن پذیرش آن را دشوار میدانند.»
اما گزینه دیگر نیز برای آمریکا جذاب نیست.
او افزود: «از سوی دیگر، تشدید بیشتر نظامی تقریباً به طور قطع باعث خواهد شد قیمت نفت برای مدت طولانی بالا باقی بماند، بدون آنکه هیچ تضمینی وجود داشته باشد ایران عقبنشینی کند یا محاسبات راهبردی خود را به شکل اساسی تغییر دهد.»
به گفته او، همین وضعیت منشأ اصلی سرخوردگی و ناکامی امروز در واشنگتن است؛ زیرا هیچیک از گزینههای موجود، یک پیروزی روشن و کمهزینه برای آمریکا ایجاد نمیکند.نگرانی بزرگتر واشنگتن؛ هرمز میتواند به الگویی برای دیگر قدرتها تبدیل شود
در نگاه مقامهای آمریکایی، اجازه دادن به ایران برای دریافت هزینه عبور از این آبراه یا محدود کردن آزادی کشتیرانی، میتواند سابقهای ایجاد کند که دیگر کشورها نیز از آن بهره بگیرند.
یکی از نگرانیهای اصلی واشنگتن این است که چنین الگویی بعدها در مناطق دیگر جهان تکرار شود؛ از جمله توسط چین در آبهای اطراف تایوان.
به همین دلیل، مناقشه بر سر تنگه هرمز برای آمریکا صرفاً یک اختلاف بر سر یک مسیر دریایی نیست؛ بلکه بخشی از رقابت بزرگتر بر سر قواعد حاکم بر تجارت جهانی، تحریمها و نحوه برخورد قدرتها با گذرگاههای حیاتی است.
در نهایت، ترامپ با همان پرسشی روبهرو است که از ابتدای بحران گریبان کاخ سفید را گرفته است: آیا برای پایان دادن به جنگ باید امتیازی بدهد که ممکن است نفوذ ایران را تثبیت کند، یا مسیر تشدید نظامی را ادامه دهد؛ مسیری که میتواند هزینههای اقتصادی و سیاسی سنگینی برای آمریکا به همراه داشته باشد و باز هم تضمینی برای عقبنشینی تهران ایجاد نکند؟
